TEMAT: WYSTĘPOWANIE I ROLA WITAMIN W ŻYCIU ZWIERZĄT

Witamina A

Zwana popularnie wzrostową. Jest jedną z grupy rozpuszczalnych w tłuszczach (Wit. A.D.E.K). Działa na wzrost, rozpłód, skórę, wzrok i odporność organizmu. W pa­szach roślinnych występuje tylko w formie prowitaminy czyli B-karotenu. Niedobór tej witaminy jest najgroźniejszy w skutkach w porównaniu z niedoborami pozostałych witamin.

Występuje w zielonkach, marchwi, paszach pochodzenia zwierzęcego

Witamina D

Zwana przeciwkrzywiczną. W paszach naturalnych zawartość jej jest niewielka. Najbar­dziej aktywna jest witamina D3 i tą postać stosujemy w extramixach w wysokim udziale dla zwierząt rosnących. Niedobór hamuje wchłanianie fosforu i wapnia z paszy, a tym samym budowę kości i skorup jaj.

Występuje w tranie, wątrobie, maśle, jajach, sianie

Witamina E

Zwana witaminą płodności. Reguluje przemianę materii, przyswajanie aminokwasów i działa jako naturalny biologiczny przeciwutleniacz. Niedobór powoduje zamieranie embrionów, utratę p Występuje w łodności, zwyrodnienie mięśni i rozmiękczenie mózgu oraz skazę wysiękową u kurcząt i indycząt.

Występuje w zielonkach, ziarnach zbóż, kiełkach

  Witamina K

Zwana krwiotwórczą. Działa przeciwkrwotocznie a jej niedobór obniża krzepliwość krwi oraz odporność na choroby jelitowe.

W paszach występuje powszechnie

Witamina B1

Tiamina. Reguluje przemianę energii u zwierząt. Niedobór wywołuje przykurcze i niedo­włady mięśni, nerwobóle, zaburzenia w przemianie wodnej i biegunki. Ważna dla intensywnie rosnących zwierząt (brojlery).

Występuje w zielonkach, ziarnach zbóż, otrębach, drożdżach, paszach pochodzenia zwierzęcego

Witamina B2

Ryboflawina. Występuje we wszystkich komórkach organizmu zwierzęcego, wchodzi w skład wielu enzymów. Odgrywa poważną rolę w przemianie węglowodanów, tłuszczów i białek. Niedobory wywołują niedowłady nóg, zaburzenia wzroku, schorzenia skóry i biegunki.

Występuje w zielonkach, ziarnach zbóż, otrębach, drożdżach, paszach pochodzenia zwierzęcego

Witamina B6

- Pirydoksyna. Bierze udział w przemianie białkowej. Niedobory wywołują anemię, zaburzenia w układzie nerwowym, nadmierną pobudliwość, zahamowanie przyrostów i stany zapalne skóry.

Występuje w ziarnach zbóż i strączkowych, drożdżach, kiełkach pszenicy

Witamina B12

Kobalamina. Bierze udział w przyswajaniu węglowodanów, tłuszczów i związków mineralnych, tworzeniu choliny oraz współdziała z aminokwasami egzogennymi - lizyną i metioniną. Działa krwiotwórczo. Niedobór wywołuje anemię, zahamowanie wzrostu, zaburzenia w rozrodzie i schorzenia wątroby.

Występuje w żółtkach jaj, watrobie

Kwas nikotynowy

Witamina PP. Spełnia zasadniczą rolę w utlenianiu wewnątrzkomórkowym. Wchodzi w skład enzymów komórkowych, odgrywa rolę w procesach przyswajania fosforu. Niedobór wywołuje pelagrę ? chorobę skóry, błon śluzowych jamy ustnej, biegunkę i zahamowanie wzrostu. Niedobory występują szczególnie u drobiu. Dodatek wskazany jest przede wszystkim dla ptaków młodych. Zwiększone zapotrzebowanie w sytuacjach stresowych.

Występuje w zielonkach, ziarnach roślin strączkowych, otrębach, drożdżach

Biotyna - witamina H

Wpływa na wykorzystanie przez organizm wielu Witamin. Jest konieczna do tworzenia glukozy. Niedobór wywołuje chorobę zwaną syndromem tłuszczowego zwyrodnienia wąt­roby i nerek. Zewnętrzne objawy zwyrodnienia to zahamowanie wzrostu, zmiany na skórze nóg, na powiekach i w kątach dzioba, czasem peroza (zniekształcenie nóg). Biotyna Jest konieczna dla zwierząt młodych i wysoko produkcyjnych.

Występuje w zielonkach, otrębach, mleku, wątrobie

 

TEMAT: WYSTEPOWANIE I ROLA MAKROELEMENTÓW I  MIKROELEMENTÓW W ŻYCIU ZWIERZĄT

Wapń (Ca)

Jest podstawowym składnikiem kości, zębów i skorup jaj. Jest niezbędny do normal­nego wzrostu zwierząt i produkcji mleka, reguluje pracę serc, pobudliwość tkanki nerwowej i krzepnięcie krwi. Szkodliwy jest zarówno niedobór jak i nadmiar tego skład­nika, a nadmiar szczególnie źle reagują kurczęta u których występuje nerczyca, zmniejszenie żerności, a nawet znaczne upadki. Nadmiar wapnia blokuje przyswajanie magnezu, manganu i cynku, może być pogłębiany przez zbyt niski poziom fosforu. Niedobór wapnia powoduje zmniejszenie przyrostów, gorsze wykorzystanie paszy, krzywicę, odwapnienie kości, pocienienie skorupy jaj oraz spadek nieśności. Wapń wykorzystywany jest łącznie z fosforem, a wpływ na przyswajanie obu tych pierwiastków ma witamina D3.

Występowanie: zielonki z roślin motylkowych, siano

Fosfor (P)

Przemiana tego pierwiastka w organizmie jest ściśle związana z przyswajaniem wapnia. Wraz z nim fosfor jest ważnym składnikiem kości, tkanek i płynów ustrojowych. Nadmiar fosforu wydalany jest przez organizm zwierzęcia. Niedobór powoduje krzywicę, wzrost zużycia paszy, zahamowanie wzrostu i spadek nieśności. Najlepiej przyswajalny dla ptaka jest fosfor zawarty w fosforanie jednowapniowym i dwuwodzianie fosforanu wapnia.

Występowanie: ziarno zbóż, otręby, makuchy, śruty poekstrakcyjne

Potas (K)

Ma podobne działanie do sodu. Jest składnikiem wszystkich komórek zwierzęcych. Nadmiar potasu jest szybko i łatwo wydalany, głównie z moczem przy dostatecznym pobieraniu wody.

W paszach jest nadmiar potasu

Sód (Na)

Jest składnikiem płynów i tkanek organizmu zwierzęcego. Reguluje gospodarkę cieplną i wodną zwierzęcia. Niewielki nadmiar soli przy przedawkowaniu jest łatwo usuwany z organizmu pod warunkiem swobodnego dostępu do wody. Niedobór sodu jest nieko­rzystny dla zwierząt, zmniejsza przyswajanie białka i wykorzystanie energii paszy, wywołuje brak apetytu a tym samym zahamowanie wzrostu. Może doprowadzić nawet do kanibalizmu.

Niedobory sodu w paszy uzupełnia się podając zwierzętom lizawki.

 

Żelazo (Fe)

Jako składnik barwnika krwi (hemoglobiny) bierze udział w czynnościach wszystkich narządów i komórek organizmu. żelazo magazynowane jest w wątrobie. Niedobór żelaza obniża wylęgowość jaj. Działanie żelaza związane jest z równie niezbędnymi pierwiastkami dla organizmu jakimi są miedź i kobalt.

Występowanie: otręby, drożdże, melasa, siano z motylkowych

 

Miedź (Cu)

Wchodzi w skład wielu enzymów i bierze udział w przemianie żelaza przy tworzeniu się krwinek i hemoglobiny. Niedobór miedzi wywołuje niedokrwistość, zahamowanie wzrostu, nieprawidłowy rozwój, kulawiznę, łamliwość kości, obrzęki stawów, wypadanie włosów, niezborność ruchów i biegunki. Przyswajanie miedzi obniża zbyt wysoki poziom wapnia w paszy. Stymulująco działa na przyrosty.

W celu uzupełnienia niedoboru miedzi dodaje się do paszy niewielkie ilości siarczanu miedzi / w miligramach/

Kobalt (Co)

Obecność kobaltu jest niezbędna do prawidłowego syntezowania w jelitach wit. B12, której praktycznie nie ma w paszach roślinnych.

W celu uzupełnienia niedoboru kobaltu dodaje się do paszy chlorek kobaltu

Cynk (Zn)

Odgrywa rolę w mineralizacji kości i skorupy jaj. Występuje w połączeniu z białkami. Zwierzęta młode potrzebują go więcej niż dorosłe. Cynk jest niezbędny do prawidłowego wzrostu. Niedobór wywołuje chorobowe zmiany na skórze (łuszczenie), słabe opierzenie drobiu, bardzo słabą wylęgowość i zamieranie zarodków. Zbyt mała dawka cynku ogranicza przyswajanie żelaza, miedzi i manganu.

Występuje w mleku, jajach

Mangan (Mn)

Znajduje się prawie we wszystkich tkankach i narządach zwierzęcia. Jest niezbędny do normalnego rozwoju kośćca, tkanki chrzęstnej. Bierze udział w przemianach energetycznych i aminokwasach organizmu. Niedostatek manganu powoduje zahamowanie wzrostu u wszystkich zwierząt i deformację kości długich. Nogi są krótkie i wygięte, nasady kości zgrubione, co u drobiu zwane jest perozą. Ponadto następuje poważne zakłócenie nieśności i wylęgowości jaj.

Jod (J)

Jest najważniejszym składnikiem hormonu tarczycy ? tyroksyny, który reguluje przemianę materii i wzrost zwierząt. Niedobór prowadzi do powstania wola tzn. powiększenia gruczołu tarczycy, zahamowania wzrostu, obniżenia płodności oraz zaburzeń w rozrodzie. Deficyt jodu może być powiększony przez nadmiar wapnia w paszy. Jod podobnie jak kobalt występuje w paszach naturalnych w znikomych ilościach.

Występuje w soli pastewnej jodowanej, tranie

Selen (Se)

Współdziała ściśle z witaminą E jako naturalny przeciwutleniacz tłuszczów, ale składniki te mogą się wzajemnie zastępować. Selen przyspiesza rozkład nadtlenków i chroni komórki naczyń włosowatych. Niedobór wywołuje zmiany w wątrobie i trzustce, skazę wysiękową u kurcząt, rozmiękczenie mózgu i zaburzenia w rozrodzie. Objawy niedoboru bywają nieswoiste, może wystąpić ogólne wychudzenie, wybroczyny na skórze i mięśniach.

Magnez (Mg)

Występuje w znacznie mniejszych ilościach niż wapń i fosfor, jest jednak z nimi ściśle związany. Około 70% całej zawartości magnezu znajduje się w kościach, reszta w płynach ustrojowych i tkankach. Jest aktywatorem wielu enzymów. Niedobór wywołuje nadmierną pobudliwość ptaków.

Pasze zasobne w magnez: zielonki, makuchy, siano

Siarka (Si)

Występuje przede wszystkim w połączeniach organicznych ? białkach zawierających aminokwasy siarkowe, w witaminach grupy B (tiaminie i biotynie). Stanowi ona 0,15-0,35%  masy ciała ptaka. Drób w zasadzie nie potrafi wykorzystać siarki ze związków nieorganicznych. Jednym z objawów niedoboru siarki jest wydziobywanie piór z ogona. Związki nieorganiczne siarki działają toksycznie na florę bakteryjną powodując biegunki i zatrucia pokarmowe, nie toksycznie - wyjaławiają przewód z flory bakteryjnej.

Występuje w ziarnach zbóż, motylkowych, otrębach

Chlor (CI)

Podobnie jak sód, potas bierze udział w regulacji ciśnienia osmotycznego i pH ustroju oraz w utrzymywaniu równowagi kwasowo zasadowej. Przy braku tego pierwiastka ptaki wykazują bardzo silne zahamowanie przyrostów, dużą śmiertelność, odwodnienie oraz  zwiększoną nerwowość (w momencie przestraszenia ptaki leżą z nogami wyciągniętymi wzdłuż ciała). Głównym źródłem chloru jest NaCI, jednakże zawarta w paszy sól zgrupiona powoduje silne zatrucia - dawka toksyczna 4 g/kg masy ciała. Objawy zatrucia to niemożność stania, silne pragnienie, drgawki, słabość mięśni, zmiany w narządach, stany zapalne w przewodzie pokarmowym.

Niedobory w paszy uzupełnia się dodając do niej NaCl

 

TEMAT: WARTOŚĆ POKARMOWA I

STRAWNOŚĆ PASZ.

 

  1. Tabele wartości pokarmowej pasz znajdziecie Państwo na stronie internetowej:

http://www.izoo.krakow.pl/zalaczniki/tabele_pasz/Tabele-pasz-2010_E.pdf

 

Analizując tabele proszę zwrócić uwagę na zawartość w różnych paszach: białka ogólnego, tłuszczu surowego i włókna surowego.

 

2. Strawność - różnica między ilością składnika pokarmowego pobranego w paszy a ilością składnika pokarmowego wydalonego w kale

{\displaystyle P-W=S}                      P – W = S

P-pobrane

W-wydalone

S-strawione

Wyrażone w jednostkach masy np. kg.

 

3.Wzór na obliczanie strawności składników pokarmowych / tzw. współczynnika strawności/

                       ( a-b):a x 100%

ailość składnika pobranego w paszy

b – ilość składnika wydalonego w kale

4. Czynniki wpływające na strawność 

  • Zależne od zwierzęcia (wewnętrzne)
    • budowa przewodu pokarmowego (mono-gastryczne, przeżuwacze)
    • rasa (szlachetne, prymitywne)
    • wiek (młode, bezzębne)
    • stan zdrowia
    • stan fizjologiczny (ciąża, laktacja, ruja)
    • rodzaj wykonywanej pracy
    • Zależne od paszy (zewnętrzne)
      • skład chemiczny (włókno, tłuszcz- ograniczają)
      • dodatki (witaminy, enzymy)
      • ilość i regularność zadawania paszy
      • smak
      • zapach
      • przygotowanie do skarmiania
      • zbilansowanie dawki pokarmowej
      • dostępność wody

 

Praca domowa

Świnia otrzymała w paszy 300 g. białka dziennie, a w kale w wydalała100 g. tego składnika. Jaki jest współczynnik strawności białka u świni?

 

TEMAT: PODZIAŁ, RODZAJE, WARTOŚĆ ŻYWIENIOWA I CHARAKTERYSTYKA PASZ

PASZA – produkt pochodzenia roślinnego, zwierzęcego, mineralnego lub syntetycznego.

PODZIAŁ PASZ:

ze wzgl. na koncentrację składników pokarmowych:

– treściwe (min. 0,7 jo/1kg; duża zawartość białka i skrobi): ziarna zbóż, nasiona motylkowych, otręby, śruty poekstrakcyjne, mączki zwierzęce itp.
– objętościowe:
– objętościowe soczyste (max. 0,7 jo/1kg, min.40% wody): zielonki, kiszonki, okopowe, niektóre produkty uboczne przemysłu rolno-spożywczego
– objętościowe suche (max. 0,7 jo/1kg, min. 19% włókna surowego): siano, susze z zielonek, słoma, plewy

ze wzgl. na zawartość białka:

– średniobiałkowe (10-20%):ziarna zbóż, mieszanki przemysłowe średniobiałkowe
– wysokobiałkowe (25-80%):śruty poekstrakcyjne, śruty ze strączkowych, kiełki słodowe, mleko, kazeina, drożdże, mączki pochodzenia zwierzęcego, pasze przemysłowe, koncentraty wysokobiałkowe, superkoncentraty

ze wzgl. na źródło pochodzenia

– pochodzenia roślinnego:    zielonki, siano, słoma, okopowe, ziarna, nasiona itp.
– pochodzenia zwierzęcego:    mleko, drożdże, mączki pochodzenia zwierzęcego, produkty uboczne produkcji mleczarskiej

ze wzgl. na właściwości mające szczególny wpływ na zdrowie i produkcyjność

– mlekopędne: otręby pszenne
– smakowe: sól, cukier, mięta, inne zioła
– lecznicze: śruta poekstrakcyjna lniana, otręby, kreda
– rozwalniające: buraki, ziemniaki, wywary, młode zielonki (dla bydła)
– zatwardzające: siano, susze, kreda
– wzdymające: bobik, groch, lucerna, koniczyna

DODATKI PASZOWE:

kreda, sól pastewna, mieszanki mineralne, aminokwasy syntetyczne, stymulatory wzrostu, kokcydiostatyki, probiotyki, konserwanty, enzymy, premiksy, zioła

 

 

CZYNNIKI ANTYŻYWIENIOWE:

* występują w niektórych paszach
– inhibitory enzymów proteolitycznych
– inhibitory lektyny
– wicyna
– konwicyna
– alkaloidy

przykłady:
BOBIK:

– taniny, wicyna i konwicyna (dużo)
– inhibitor trypsyny (mało-średnio)
– lektyny (mało)

GROCH:
– lektyny (średnio)
– inhibitor trypsyny (mało-średnio)
– taniny (mało)

ŁUBIN:
– alkaloidy (dużo)
– taniny, inhibitor trypsyny, lektyny (mało)

FASOLA:
– lektyny (bardzo dużo)
– taniny (mało-średnio)
– inhibitor trypsyny (mało)

SOJA:
– lektyny, inhibitor trypsyny (dużo)
– taniny (mało)

JAKOŚĆ PASZ

zależy od wielu czynników:
– środowisko (gleba, klimat, nawożenie)
– gatunek i odmiana roślin
– faza rozwoju roślin przy zbiorze
– metody konserwacji i przechowywania
– sposoby przygotowania do skarmienia
– metody technologiczne zastosowane przy przerobie
– stopieŃ zanieczyszczenia


TAMAT:PASZE OBJĘTOŚCIOWE SOCZYSTE

ZIELONKI:

– zielone części roślin: łodygi, liście, kwiaty
– tania i wartościowa pasza soczysta, korzystają wszystkie gatunki zwierząt
– pochodzenie: uprawy polowe, łąki, pastwiska
– wartość odżywcza zależy od: gatunku, odmiany, okresu wegetacyjnego, sposobu uprawy
– skład chemiczny waha się
– woda 65-90%
– zawierają związki azotowe (różne, w zależności od gatunku i fazy rozwoju rośliny)
– białko ogólne 8-25% suchej masy:
> ok. 50% związków azotowych niebiałkowych (aminokwasy, glutamina, aspargina, azotany)
> ma wysoką wartość biologiczną
> zawiera dużo: lizyny, tryptofanu i histydyny
> mało metioniny
> duża ilość BO w stosunku do włókna w młodych zielonkach
> w starszych odwrotnie – wzrasta zawartość włókna

– włókno 8-35% suchej masy wspomaga trawienie:
> zwiększa wydzielanie soków trawiennych
> reguluje strukturę treści pokarmowej
> nadmiar: obciąża układ trawienny

– związki bezazotowe wyciągowe: 
> cukry proste (w zielonkach młodych)
> skrobia, pektyny, dekstryny, gumy (w starszych)

– tłuszcz surowy:
kwasy tłuszczowe (nienasycone – miękkość masła i słoniny)
> sterole, lecytyny, barwniki (karoteny, ksantofil, chlorofil)

– witaminy:
z grupy B, K i E, prowitamina wit.A (karoten), prowitamina wit. D

– związki mineralne (b. zróżnicowane występowanie):
> motylkowate – bogate w wapń Ca (05,-1,7 suchej masy)
> niedobór fosforu P sodu Na, czasem siarki S
> nadmiar Potasu K
> ogólnie ubogie w mikroel. są rośliny z gleb torfowych i piaszczystych

* najwięcej energi z 1ha: kukurydza, buraki cukrowe, słonecznik
* najwięcej białka z 1ha: lucerna i dobre pastwisko

 

CHARAKTERYSTYKA ZIELONEK Z UPRAW POLOWYCH

ROŚLINY MOTYLKOWATE

lucerna:
– 3-4 lat użytkowania
– 3-4 pokosy rocznie
– nie uprawiać na glebach podmokłych i piaszczystych
– nie nadaje się do wypasu
– szybko odrasta po skoszeniu
– plon: 30-50 t z 1 ha (800-1500 białka strawnego)
– wysoka wartość biologiczna białka
– dużo wapnia, karotenu i witaminy K
– skarmianie:
> początek kwietnia (szybko drewnieje)
> dorosłe świnie 10 kg
> tuczniki 3 kg
> krowy mleczne 40 kg/dzień
> opasy mniej + pasze uzupełniające węglowodany

koniczyna czerwona:
– 
siew czysty 1 rok
– mieszanka z trawami 2 lata
– 2 pokosy rocznie
– do 40 t/ha
– ok. 3% białka
– dużo witamin i składników mineralnych
– siew czysty – użytki kośne
– z trawami – pastwisko
– dobra do gospodarstw ekologicznych
– skarmianie:
> początek kwietnia (szybko drewnieje)
> dorosłe świnie 10 kg
> tuczniki 3 kg
> krowy mleczne 40 kg/dzień
> opasy mniej + pasze uzupełniające węglowodany

koniczyna biała:
– dla wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich
– uprawiana najczęściej z trawami
– plony niższe niż koniczyny czerwonej
– powoli drewnieje
– bogato ulistniona
– bardzo wartościowa
– skarmianie:
> bydło do 5% masy ciała

seradela:
– plon do 30 t/ha
– białko 3,3%
– powoli drewnieje (może być koszona w pełni kwietnia)
– uprawa: gleby lekkie i wilgotne
– odporna na przymrozki i na przygryzanie
– może być spasana
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dla wszystkich gatunków

łubin:
– tylko słodki (do 0,1% alkaloidów)
– późno dojrzewa
– koszenie w okresie dojrzewania dolnych strąków
– do 40 t/ha
– uprawa w siewie czystym lub mieszankach
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dla wszystkich gatunków

bobik:
– 
do 40 t/ha
– na glebach gliniastych
– w mieszankach z innymi roślinami (jako podpora)
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dla wszystkich gatunków

wyka i peluszka:
– najczęściej w mieszankach ze zbożami
– duże ilości białka
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dla wszystkich gatunków

ROŚLINY ZBOŻOWE

kukurydza:
– plon do 100 t/ha
– na żyznych glebach
– potrzebuje dużo ciepła
– wrażliwa na przymrozki
– koszona na zielonkę w fazie dojrzałości mlecznej ziarna
– koszona na kiszonkę w fazie woskowo-mlecznej lub woskowej
– zawiera dużo cukru
– smaczna
– przede wszystkim dla bydła:
> dorosłe bydło do 50 kg

żyto, owies, jęczmień i ich mieszanki:
– uprawiane zwykle jako przedplon lub poplon
– żyto czasem w siewie czystym wczesną wiosną, na zielonkę
– pozostałe zboża w mieszankach
– skarmianie:
> dorosłe bydło do 50 kg

ROŚLINY KRZYŻOWE

rzepak i rzepik:
– plon do 30 t/ha
– stosunkowo wcześnie zielonka (smaczna, mało włókna, dużo białek)
– koszenie przed kwitnieniem (w czasie kwitnienia – olejki gorczyczne)
– skarmianie:
> dorosłe bydło do 30 kg

kapusta pastewna:
– odporna  na przymrozki
– skarmiana do grudnia
– dobra i smaczna zielonka
– skarmianie:
> dorosłe bydło do 30 kg

INNE ZIELONKI

mieszanka słonecznika z łubinem słodkim:
– słonecznik: dużo węglowodanów, twarde łodygi, szybko drewnieje
– wskazana mieszanka z łubinem słodkim (dużo białka)
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
>dorosłe świnie do 5 kg (tylko młoda zielonka)

mieszanki ozime:
– gorzowska: rajgras włoski, wyka ozima, inkarnatka
– poznańska: rajgras angielski, wyka ozima, inkarnatka
– swojecka: żyto, wyka ozima, inkarnatka
– wszystkie dają dobrą zielonkę, stosunkowo wczesną wiosną
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dobre dla wszystkich zwierząt

liście buraczane z brukwi i marchwi:
– pasza odpadowa
– duża wartość pokarmowa
– smaczne
– trudno zachować higienę liści podczas zbiorów
– zawierają dużo wody
– nie nadają się do przechowywania (bród i wilgoć)
– skarmianie:
> krowy mleczne do 50 kg
> dorosłe świnie do 10 kg
> dobre dla wszystkich zwierząt

 

KISZONKI

– uzyskiwane w wyniku fermentacji
– wysoka wartość żywieniowa
– dobre zakiszanie – małe straty wartości odżywczych
– najbardziej nadają się dla bydła
– można żywic inne gatunki ale w dostosowanych ilościach
– kiszonki z:
> traw
> traw i motylkowych
> kukurydzy (odkoszulkowane kolby w całości)
> ziemniaków parowanych
> sianokiszonki
– inne

OKOPOWE

– grupa: ziemniaki, buraki, marchew, brukiew, rzepa, topinambur, kapusta pastewna
– dużo wody:
> od 75%: ziemniaki, buraki, topinambur
> do 90%: buraki pastewne, brukiew, marchew
– w suchej masie najwięcej związków bezazotowych wyciągowych:
> ziemniaki: skrobia
> buraki: sacharoza
> topinambur: inulina

– białko w niewielkich ilościach (ok.2%) ale wysoka wartość biologiczna
– niewiele tłuszczu i włókna surowego
– składniki mineralne: dominuje potas (K)
– wartość energetyczna brutto: 1,8 – 4,3 MJ
– najczęściej żywienie zimowe
– działanie rozwalniające (dużo potasu, zanieczyszczenia)
– mlekopędne
– można skarmiać jako:
> parowane / parowane-kiszone (konie, świnie)
> suche (susze, płatki)
– straty wartości i masy przy długotrwałym przechowywaniu
– ziemniaki porastają: w kiełkach jest duża ilość solaniny (glikozyd trujący)
– przed skarmianiem porośniętych ziemniaków: obrać lub ugotować i wylac wodę
– kiszenie (dobra metoda przechowywania): kisi się parowane
– przechowywanie: odpowiednia wilgoć, temperatura, mało światła
– nie należy skarmiać przemarzniętych


 

 

TEMAT: PASZE OBJĘTOŚCIOWE SUCHE

siano, susze z zielonek, słoma, plewy, strączyny

* siano – zielonki wysuszone naturalnie
* susze – zielonki rozdrobnione i wysuszone w suszarniach

 

SIANO

– pasza wartościowa
– wpływa korzystnie na trawienie
– zwiększa zdolność pobierania pozostałej paszy
– dobre źródło energii, białka, karotenów, ksantofili, tokoferoli oraz witamin E,K i z grupy B
– wartość pokarmowa zależy od składu botanicznego zielonki
– pożądany skład siana: trawy wysokiej jakości, motylkowate (białko i składniki mineralne), zioła (walory smakowe i dietetyczne)
– czynnik decydujący o wartości: stadium rozwoju roślin w czasie koszenia
– najlepsze koszenie: początek kwitnienia
– dobrze wysuszone siano (do 15 % wody) szeleści i kruszy się przy skręcaniu
– dobre siano:
> optymalny skład botaniczny
> charakterystyczna, intensywnie zielona barwa
> przyjemny zapach

SUSZ

– z roślin koszonych przed wykłoszeniem
– suszony w specjalnych suszarniach
– metoda suszenia w suszarniach: szybkie odwodnienie suszonej masy przez działanie różnych gazów, a następnie zmielenie (droga metoda)
– dobry susz (np. z lucerny):
> białko
> składniki mineralne
> witaminy (zwłaszcza karoten)

SŁOMA

wartość pokarmowa zależy od:
– gatunku
– odmiany
– tego, czy w słomie są domieszki (np. chwastów, wsiewek motylkowatych)
– 1 kg zawiera: 30-40 % białka ogólnego
– wartość energetyczna brutto: 15,6 – 16,2 MJ
– żywione głównie: bydło i konie

słoma jęczmienna:
– miękka
– działanie zatwardzające
– wskazana dla bydła w okresie przejścia z żywienia zimowego na letnie oraz podczas żywienia kiszonkami i liśćmi buraczanymi

słoma owsiana:
– twardsza od jęczmiennej ale lepiej trawiona
– działanie rozwalniające
– szczególnie dla koni

słomy żytnia i pszenna:
– twarde
– niższa wartość energetyczna i białkowa
– dla koni: do obroku (sieczka ze słomy + ziarna zbóż)
– najlepsza na podściółkę

słoma z roślin motylkowatych:
– wyższa wartość żywieniowa, niż słomy ze zbóż
– działanie zatwardzające
– wskazane stosowanie wraz z paszami rozwalniającymi

* nie wolno stosować słomy:
 nadgniłej, zapleśniałej, porażonej rdzą i przechowywanej kilka lat


TEMAT: PASZE TREŚCIWE

* duża koncentracja składników pokarmowych i energii
* większe ilości – zaparcia i wzdęcia (skarmiać niewiele, najlepiej śrutowane lub moczone)
* przechowywać w dobrych warunkach (uważać na zagrzybienia i szkodniki)

ZIARNA ZBÓŻ

– w żywieniu wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich
– ziarna:
> jęczmienia
> owsa
> pszenżyta
> żyta
> pszenicy (rzadziej)
> prosa i sorga (sporadycznie)
– ok. 10% białka (najwięcej: pszenica i pszenżyto / najmniej: żyto i kukurydza)
– białka zbóż: niedobór: lizyny, metioniny, treoniny oraz tryptofanu (w kukurydzy)
– skład: białka proste (prolaminy i gluteiny)
– w części zarodkowej: białka o wysokiej wartości biologicznej (albuminy i globuliny)
– węglowodany (główny składnik):
> najwięcej skrobi: 50-65%
> włókno: od 3% (pszenica, żyto, pszenżyto) do 10% (owies)
> popiół: 2-3%
> tłuszcz surowy: 2-5% (najwięcej: owies i kukurydza)

NASIONA STRĄCZKOWYCH

– najbogatsze w białko (ze wszystkich pasz roślinnych!):
– ilość białka w nasionach:
> łubin żółty: 40-45%
> bobik: 30%
> groch i peluszka: 20-25%
> białko nie jest pełnowartościowe:
– mało: metioniny, cystyny i tryptofanu
– dość dużo lizyny (dlatego dobrze uzupełnia się z białkiem ziarna zbóż)
– związki mineralne: potas (K), fosfor (P), niewielkie ilości wapnia (Ca)
– substancje antyżywieniowe:
> tanina, hemaglutynina (bobik i groch)
> inhibitory trypsyny (soja)
trujące alkaloidy (łubin gorzki)

OTRĘBY

– otrzymywane przy przemiale zbóż na mąkę lub kaszę
– podczas przemiału do otrąb dostaje się:
> okrywa nasienna
> obielmo
> część bielma
> zarodek
– w składzie otrąb jest dużo:
> białka
> tłuszczu
> witamin
> związków mineralnych
> włókna
– jest to pasza mlekopędna
– dla wszystkich gatunków zwierząt gospodarskich

MĄKI PASTEWNE

– resztki lub mieszanina mąki zbożowej gorszej jakości
– zawierają mniej włókna, niż całe ziarno
– więcej skrobi, niż ziarno


TEMAT: PRODUKTY UBOCZNE PRZETWÓRSTWA ROLNO-SPOŻYWCZEGO I PASZE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

 

[olejarskiego, młynarskiego, piwowarskiego, cukrowniczego, warzywno-owocowego i in.]

PASZE POCHODZENIA ROŚLINNEGO

ŚRUTY POEKSTRAKCYJNE

– pozostałość nasion oleistych, po wyekstrahowaniu z nich tłuszczu za pomocą rozpuszczalników organicznych
– zawierają ok. 1% tłuszczu

EKSPELLERY

– pozostałość po wyciśnięciu (za pomocą silnych pras) oleju z nasion
– ok 5% tłuszczu
– postać twardych płatków

MAKUCHY
– pozostałość z rozdrobnionych nasion roślin oleistych, po wytłoczeniu z nich oleju w prasach

WYSŁODKI BURACZANE
– produkt uboczny przy przerobie buraków cukrowych na cukier
– suszone: wartość pokarmowa zbliżona do pasz treściwych (węglowodanowych
– melasowane lub amoniakowane: dla podniesienia wartości
– przydatne szczególnie w żywieniu bydła (przy żywieniu zielonkami lub na pastwisku)

DROŻDŻE
– otrzymywane przy produkcji piwa lub w wyniku hodowli
– pasza wysokobiałkowa, cenna
– dla wszystkich gatunków zwierząt
– szczególnie dla: drobiu i trzody chlewnej
– szybko się psują (duża zawartość białka)

KIEŁKI SŁODOWE
– produkt uboczny przy produkcji piwa
– wartościowa pasza dla wszystkich gatunków zwierząt
– szybko pochłaniają wilgoć (w suchych i przewiewnych magazynach)

SUSZ BURACZANY I ZIEMNIACZANY
– w wyniku suszenia buraków i ziemniaków gorącymi gazami
– wybitnie węglowodanowe
– mogą być stosowane jako zamienniki śrut zbożowych (bydło, trzoda, konie)
– płatki ziemniaczane: z ziemniaków parowanych, bawrdzo wartościowe (szczególnie: trzoda)

PASZE POCHODZENIA ZWIERZĘCEGO

MĄCZKI ZWIERZĘCE
– wycofane z obrotu (niekorzystny wpływ na zdrowie zwierząt)

MLEKO W PROSZKU
– jedna z najwartościowszych pasz poch. zwierzęcego
– poprzez suszenie mleka w specjalnych suszarniach
– odtłuszczone zawiera 94% suchej masy, a w niej:
> 35% białka
> 50% cukru mlekowego
> 1% tłuszczu
> 8% popiołu
– mleko płynne sporządzamy mieszając 1 kg proszku mlecznego + 9 l wody
– sproszkowane, wykorzystywane jako komponent do mieszanek pasz treściwych (głównie: kurczęta, prosięta) oraz do produkcji preparatów mlekozastępczych (cielęta)

WODNISTE PRODUKTY MLECZNE:
MLEKO PEŁNE / ODTŁUSZCZONE, MAŚLANKA, SERWATKA
– zawierają pełnowartościowe białko (stosowane w celu uzupełniania dawek pokarmowych)
– najczęściej w żywieniu trzody i drobiu (duże znaczenie w eko-gospodarstwach)

 

TEMAT: PRZEMYSŁOWE MIESZANKI PASZOWE, KONCENTRATY I DODATKI PASZOWE

Są dostosowane do żywienia konkretnych gatunków i grup produkcyjnych zwierząt, przy odpowiedniej konstrukcji dawki pokarmowej (w zalezności od planowanego udziału tych pasz w dawce i intensywności eksploatacji zwierzęcia).

MIESZANKI PEŁNODAWKOWE

– komponowane tak, by mogły być jedyną skarmianą paszą (najczęściej: trzoda, drób)
– mają ściśle określony skład chemiczny (dlatego ich stosowanie gwarantuje osiągnięcie optymalnego efektu produkcyjnego)

 

MIESZANKI UZUPEŁNIAJĄCE

– zawierają powyżej 10% białka
– są dodatkiem do pasz gospodarskich
– skład:
> śruty zbożowe
> otręby
> śruty poekstrakcyjne
> śruty z nasion strączkowych
> lub odpowiedni koncentrat czy superkoncentrat
– zawartość białka jest dostosowywana do zestawu pasz objętościowych
– mieszanki dla bydła mlecznego decydują o możliwościach zwiększania produkcji mleka

KONCENTRATY BIAŁKOWE – powyżej 30% białka
SUPERKONCENTRATY – powyżej 40% białka

– skład:
> śruty poekstrakcyjne
> śruty i nasiona strączkowych
> dodatki stymulujące (witaminy, składniki mineralne, antybiotyki, probiotyki)
– wykorzystywane do przygotowywania mieszanek z własnych śrut zbożowych
– wzbogacenie pasz gospodarskich w białko:
– koncentrat +20%
– superkoncentrat +10%

DODATKI PASZOWE

* uzupełnienie składników mineralnych i witamin w paszach naturalnych
* niezbędne w intensywnej produkcji zwierzęcej

KREDA PASTEWNA
– związek wapniowy
– małe ilości: potasu (K), sodu (Na), magnezu (Mg), żelaza (Fe)
– dodatek: 10 g/100 kg masy ciała
– dla drobiu: skorupy jaj

ZWIĄZKI WAPNIOWO-FOSFOROWE
– w: fosforanach mineralnych, mączkach kostnych surowych, odklejonych i precypitowanych
– mączki zwierzęce: trudno przyswajalny fosforan wapnia
– fosforany wapniowe: 17-23% fosforu (P) i 18-34% wapnia (Ca)
– podawanie związków fosforowych (P) jest bardzo wskazane (w paszach poch. roślinnego są jego niedobory lub występuje w powiązaniu z fityną – ograniczona przyswajalność)
– różne rodzaje dodatków i różne nazwy handlowe
– najpopularniejsze, zawierające sól pastewną są lizawki
– niektóre zawierają też mikroelementy
– te zawierające składniki mineralne, antybiotyki, witaminy, probiotyki, kokcydiostatyki i in. noszą nazwę premiksów (dodaje się 0,5-1%

 

 

 

Proszę rozwiązać zamieszczone w pracy domowej zadanie i przesłać do sprawdzenia i oceny do 22 maja 2020 r. na mój adres internetowy: Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.